Lịch sử Shiba Inu: Từ Nhật Bản cổ đại đến bờ vực tuyệt chủng và sự hồi sinh

Nguồn gốc cổ đại của Shiba Inu

Lịch sử của Shiba Inu đã kéo dài hơn hai thiên niên kỷ. Bằng chứng khảo cổ và đồ gốm cổ cho thấy tổ tiên của giống Shiba ngày nay đã lang thang trên các vùng núi của Nhật Bản từ tận năm 300 trước Công nguyên, khiến giống chó này trở thành một trong những giống lâu đời nhất trên Trái Đất. Bản thân cái tên cũng hé lộ manh mối về quá khứ của nó: "Shiba" được cho là có nghĩa là "bụi cây" (ám chỉ địa hình mà những con chó này săn mồi) hoặc đơn giản là "nhỏ bé", trong khi "Inu" chỉ đơn giản có nghĩa là "con chó" trong tiếng Nhật. Vì lý do này, Shiba thường được mệnh danh là "chó bụi cây".

Những chú Shiba thuở sơ khai là bạn đồng hành trong các chuyến săn bắt của các cộng đồng nông thôn và miền núi Nhật Bản, được sử dụng để xua đuổi chim, thỏ và các loài thú nhỏ ra khỏi các bụi rậm rậm rạp. Thân hình nhỏ gọn (con đực 35–43 cm, con cái 33–41 cm), sự nhanh nhẹn như mèo, giác quan nhạy bén và tiếng sủa bất ngờ dữ dội đã khiến chúng đặc biệt phù hợp với vai trò này. Ba dòng máu vùng miền riêng biệt cuối cùng đã xuất hiện, mỗi dòng được hình thành bởi địa hình và con mồi địa phương:

• Shinshu Shiba đến từ tỉnh Nagano, nổi tiếng với bộ lông đỏ và thân hình rắn chắc
• Mino Shiba đến từ tỉnh Gifu, được biết đến với chiếc đuôi cong hình lưỡi liềm thanh lịch
• San'in Shiba đến từ vùng Tottori–Shimane, có kích thước lớn hơn và thường có màu đen hoặc đen-vàng

Con đường dẫn đến bờ vực tuyệt chủng

Bất chấp lịch sử lâu dài, Shiba Inu đã đến rất gần với sự biến mất vào thế kỷ 20. Sự suy giảm bắt đầu từ từ, khi các giống chó phương Tây được nhập khẩu vào Nhật Bản trong cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, dẫn đến việc lai tạo chéo trên diện rộng. Những con chó Nhật thuần chủng, bao gồm cả Shiba, ngày càng trở nên hiếm hoi.

Thế chiến thứ hai sau đó đã giáng đòn chí mạng. Sự kết hợp giữa tình trạng thiếu lương thực trong thời chiến (nhiều chú Shiba đã chết vì bệnh care và các bệnh khác trong những năm hỗn loạn cuối chiến tranh) và sự kiệt quệ kinh tế hậu chiến đã đẩy giống chó này đến bờ vực tuyệt chủng. Đến năm 1945, số lượng Shiba được cho là chỉ còn vài chục con trên mỗi dòng máu.

Sự hồi sinh và tiêu chuẩn hiện đại

Sự sống sót của Shiba Inu là kết quả của công việc có chủ đích và cẩn trọng bởi một nhóm nhỏ các thợ săn, nhà lai tạo và học giả Nhật Bản vào cuối những năm 1940 và 1950. Họ đã truy tìm những con chó còn sống sót từ các dòng Shinshu, Mino và San'in và bắt đầu một chương trình lai tạo có kiểm soát kết hợp ba dòng máu này, một cách hiệu quả tái tạo lại Shiba Inu hiện đại.

Vào năm 1934, tiêu chuẩn thống nhất đã được thiết lập bởi NIPPO (Nihon Ken Hozonkai), hiệp hội chuyên bảo tồn các giống chó bản địa của Nhật Bản. Chỉ hai năm sau, vào năm 1936, Shiba Inu được vinh danh là Di sản Tự nhiên của Nhật Bản, chính thức hóa tầm quan trọng văn hóa và lịch sử của giống chó này.

Việc giống chó này được giới thiệu ra thế giới rộng lớn hơn diễn ra từ từ. Những chú Shiba đầu tiên đến Hoa Kỳ vào những năm 1950, được mang về bởi các quân nhân Mỹ. American Kennel Club (AKC) đã công nhận Shiba Inu vào năm 1992 trong nhóm Non-Sporting Group, và từ đó giống chó này đã phát triển thành một trong những giống chó đồng hành phổ biến nhất tại Bắc Mỹ, châu Âu và hơn thế nữa.

Shiba trong thời đại Internet

Lâu sau sự kiện suýt tuyệt chủng, Shiba Inu đã đạt được một loại danh tiếng hoàn toàn mới vào những năm 2010. Năm 2010, một chú Shiba cái tên Kabosu, được nhận nuôi bởi giáo viên mẫu giáo Nhật Bản Atsuko Sato, đã trở thành gương mặt đại diện cho meme Internet "Doge". Hình ảnh đó đã khai sinh ra đồng tiền điện tử Dogecoin vào năm 2013 và biến giống chó này thành biểu tượng toàn cầu, đến mức chú chó Shiba "Floki" của Elon Musk và một làn sóng nuôi chó theo trào lưu meme đã nối tiếp theo sau.

Tại sao lịch sử lại quan trọng ngày nay

Câu chuyện sống sót của Shiba Inu định hình tính khí và nhu cầu chăm sóc của chúng. Hàng thế kỷ săn mồi độc lập đã tạo nên một con chó tự tin, cảnh giác và đôi khi bướng bỉnh. Chúng nổi tiếng là sạch sẽ, gần như có thói quen chải chuốt giống loài mèo, và chúng rụng lông rất nhiều trong các đợt "thay lông" theo mùa hai lần một năm. Chúng không phải là giống chó cảnh dễ tính: bản năng săn mồi mạnh mẽ, xu hướng trốn thoát và tiếng "hét Shiba" huyền thoại đều là những tàn dư vang vọng từ quá khứ lao động của chúng.

Nhờ sự cống hiến của các nhà lai tạo Nhật Bản thời hậu chiến, Shiba Inu ngày nay không chỉ là một mảnh di sản văn hóa Nhật Bản còn sống mà còn là một trong những giống chó có tuổi thọ cao nhất, với tuổi thọ điển hình từ 13 đến 16 năm, một quần thể nhỏ và khỏe mạnh khi được lai tạo có trách nhiệm, và một tương lai tươi sáng như chính con chó chưa bao giờ lặng lẽ đi vào lịch sử.