Chứng lùn ở Shiba Inu: Bệnh di truyền vs. Phối giống tạo dòng nhỏ có chủ đích

Chứng lùn ở chó không phải là một khái niệm đơn nhất, và việc nhầm lẫn hai con đường chính khiến một con chó trở nên nhỏ bất thường gây ra thiệt hại thực sự cho cả chó lẫn người mua. Ở Shiba Inu, không kết quả nào thuộc tiêu chuẩn giống, nhưng chúng không phải cùng một vấn đề và không mang cùng bức tranh sức khỏe.

Chứng lùn thật sự ở chó là một đột biến di truyền.

Chứng lùn thật sự (achondroplasia, hay một trong các thể loạn sản xương) xảy ra khi một đột biến tự phát hoặc di truyền phá vỡ quá trình sụn hóa thành xương, hoặc cách hormone tăng trưởng được sản sinh. Kết quả là một con chó có hình dáng cơ thể bất cân đối rõ ràng: đầu và thân bình thường, nhưng chi rõ ràng ngắn hơn, thường phía trước hơi cong, đầu phình to hoặc cong vòm, và hàm có thể bị hô. Những con chó này trông giống phiên bản "thu nhỏ" của giống mình chỉ về chiều cao, không phải về tỷ lệ.

Ở Shiba, chứng lùn thật sự hiếm gặp nhưng đã được ghi nhận. Đây là cùng dạng đột biến thấy ở Dachshund, Corgi, và Basset Hound, nơi ngoại hình chân ngắn là đặc trưng của giống. Tuy nhiên, tiêu chuẩn Nhật Bản yêu cầu một con chó cân đối, vuông vức, tỷ lệ chuẩn, và gen lùn không thuộc kiểu Shiba. Một Shiba lùn sẽ không thắng trong các cuộc thi hình thể và thường không phải là đối tượng để phối giống.

Hệ quả sức khỏe của chứng lùn thật sự gồm:

• Dị tật khớp và thoái hóa khớp sớm
• Vấn đề cột sống (nguy cơ thoát vị đĩa đệm, tương tự Dachshund)
• Răng chen chúc hoặc lệch hàng do hàm ngắn
• Nguy cơ trật khớp xương bánh chè cao hơn (đã là vấn đề đã biết ở Shiba)
• Không dung nạp vận động trong các ca nặng
• Có thể giảm tuổi thọ ở thể trung bình đến nặng

Vì đột biến có tính di truyền, các nhà lai tạo có đạo đức không cho phối giống những con mắc bệnh, và họ sàng lọc phả hệ để tránh sinh ra chúng. Không có xét nghiệm gen cho mọi thể lùn, vì vậy việc lai ngoài với các dòng khỏe mạnh không cùng huyết thống là rất quan trọng.

Phối giống có chủ đích những con nhỏ hơn là một thực hành hoàn toàn khác.

Đôi khi điều này được quảng cáo là "Mini Shiba", "Teacup Shiba" hoặc "Micro Shiba", và không liên quan gì đến gen lùn. Thực tế đang xảy ra là một trong ba điều sau:

1. Chọn lọc những con còi cọc (runt). Người nuôi giữ những chú cún nhỏ nhất từ mỗi đàn rồi cho phối giống với nhau qua nhiều thế hệ. Những con còi cọc không phải là một kích thước riêng biệt; chúng thường là sản phẩm của tử cung chật, bám rau yếu, hoặc đơn giản là chú cún nhỏ nhất. Phối giống còi cọc không tạo ra giống nhỏ hơn, mà khuếch đại những điểm yếu khiến chúng nhỏ.
2. Lai ngoài với một giống nhỏ hơn. Một "mini" Shiba phổ biến thực chất là Shiba lai với Pomeranian, một Spitz nhỏ, hoặc Papillon, rồi bán như Shiba thuần chủng. Đây là chó lai bị gắn nhãn sai để bán giá cao.
3. Giao phối cận huyết chặt trong các dòng Shiba. Một số người nuôi cố gắng cố định kích thước nhỏ bằng cách cho phối giống những con chó nhỏ có quan hệ huyết thống gần. Điều này tích tụ các bệnh lặn cùng với kích thước nhỏ.

Các vấn đề sức khỏe ở đây không giống chứng lùn thật sự, nhưng thường nghiêm trọng hơn:

• Hạ đường huyết, đặc biệt ở chó con dưới 1.3–1.8 kg (3–4 pound)
• Xương giòn và nguy cơ gãy xương cao hơn
• Khuyết tật tim (còn ống động mạch, vấn đề van hai lá)
• Xẹp khí quản và các vấn đề hô hấp mạn tính
• Răng chen chúc mạn tính vì hộp sọ quá nhỏ so với răng
• Tỷ lệ tử vong sơ sinh cao hơn — các đàn "teacup" thường mất 25–50% chó con
• Vấn đề tính khí do suy giảm do cận huyết (lo âu, hung hăng, nhạy cảm với tiếng ồn)

Một Shiba Inu từ bố mẹ khỏe mạnh, đúng kích thước tiêu chuẩn chỉ nặng khoảng 8–10 kg. Không có lý do sinh học nào để làm chúng nhỏ hơn, và mỗi thế hệ chọn lọc kích thước nhỏ lại càng xa tiêu chuẩn và càng đi sâu vào các vấn đề phúc lợi.

Cách phân biệt bằng quan sát trực quan

• Chứng lùn thật sự: chân ngắn, thường cong; đầu quá khổ hoặc vòm so với thân; đường lưng cong hoặc cung; bất cân đối rõ rệt.
• Phối giống còi cọc hoặc "mini": chó trông cân đối nhưng chỉ nhỏ tổng thể; chi, đầu và thân đều giảm; hoặc thể hiện rõ đặc điểm lai (bộ lông khác, tai khác, cách mang đuôi khác).

Nếu một con chó trông như một Shiba thu nhỏ nhưng chân dài bình thường và tỷ lệ khớp với Shiba tiêu chuẩn, gần như chắc chắn đó là dòng "mini" dựa trên còi cọc hoặc chó lai, không phải chó lùn.

Vì sao điều này quan trọng với người mua Shiba

Không có câu lạc bộ chó giống nào công nhận Shiba Inu dòng miniature hay lùn. NIPPO, AKC, FCI, và Bộ Nông nghiệp Nhật Bản đều mô tả một khoảng kích thước duy nhất. Những con chó bán dưới nhãn "mini" hoặc "teacup" Shiba hoặc là còi cọc, hoặc cận huyết, hoặc lai, và chúng được bán với giá cao chính vì chúng vi phạm tiêu chuẩn. Các nhà lai tạo có uy tín sẽ không tạo ra chúng, và các tổ chức cứu hộ chuyên Shiba thỉnh thoảng nhận chúng khi chủ không gánh nổi viện phí.

Nếu một Shiba từ đàn được kiểm tra sức khỏe với bố mẹ bình thường lớn lên hơi dưới tiêu chuẩn nhưng vẫn cân đối, đó là một Shiba nhỏ, không phải mini hay lùn. Một Shiba lùn thật sự là một ca y tế. Một Shiba "teacup" là một ca marketing. Biết được sự khác biệt bảo vệ con chó, người mua, và cả giống.