Nhiễm trùng tai ở Shiba Inu: Cách nhận biết và điều trị

Shiba Inu không phải là giống chó có tai cụp nhiều, nên nguy cơ nhiễm trùng tai thấp hơn so với Cocker Spaniels hay Basset Hounds, nhưng đôi tai dựng hình chữ V của chúng vẫn có thể bị viêm tai ngoài, viêm tai giữa và bội nhiễm nấm men. Nhận biết sớm các dấu hiệu và điều trị đúng tác nhân gây bệnh là sự khác biệt giữa một liệu trình nhỏ thuốc 10 ngày và một vấn đề mạn tính có nguy cơ phải phẫu thuật.

Các dấu hiệu thường gặp của nhiễm trùng tai ở Shiba Inu

Shiba có xu hướng chịu đựng, nên các triệu chứng có thể rất tinh tế. Hãy chú ý:

• Lắc hoặc nghiêng đầu
• Dùng chân gãi, cào tai hoặc cọ tai vào đồ vật
• Đỏ hoặc sưng vành tai
• Ấm hoặc đau khi chạm vào tai
• Có mùi hôi, thường là mùi ngọt, mùi nấm men hoặc mùi "tất bẩn"
• Dịch tiết: màu nâu, đen, vàng hoặc giống mủ
• Vảy, ghẻ hoặc rụng lông quanh tai
• Thay đổi thính giác hoặc mất thăng bằng (dấu hiệu khẩn cấp của viêm tai giữa/trong)

Bất kỳ sự kết hợp nào của các triệu chứng trên đều cần đi khám bác sĩ thú y. Mất thăng bằng, nghiêng đầu không hết hoặc sưng nhanh có nghĩa là cần đi khám ngay trong ngày.

Nguyên nhân gây nhiễm trùng tai ở Shiba

Các yếu tố khởi phát tiềm ẩn quan trọng không kém chính bản thân nhiễm trùng. Những nguyên nhân phổ biến:

• Nấm men (Malassezia) — nguyên nhân phổ biến nhất ở Shiba; tạo ra chất bã nhờn màu nâu sẫm, sáp và có mùi nồng
• Vi khuẩn (Pseudomonas, Staphylococcus) — dịch tiết màu vàng/xanh, đau nhiều hơn
• Ve tai — phổ biến hơn ở chó con và chó được cứu hộ; dịch tiết khô, đen như bã cà phê
• Dị ứng — viêm da cơ địa và dị ứng thức ăn rất phổ biến ở giống chó này và là nguyên nhân gốc rễ số một của nhiễm trùng tai tái phát. Một chú Shiba bị nhiễm trùng tai lặp đi lặp lại hầu như luôn có bệnh dị ứng tiềm ẩn
• Độ ẩm và bơi lội — nước mắc kẹt trong ống tai sau khi tắm hoặc bơi
• Dị vật — hạt cỏ (foxtails) vào mùa hè
• Polyp hoặc khối u — ít phổ biến hơn nhưng có thể xảy ra ở chó lớn tuổi

Do dị ứng rất phổ biến ở Shiba, nhiễm trùng dai dẳng hoặc ở cả hai tai nên kích hoạt một cuộc thảo luận về xét nghiệm dị ứng hoặc thử nghiệm chế độ ăn, chứ không chỉ đơn thuần lặp lại thuốc tai.

Cách bác sĩ thú y chẩn đoán nguyên nhân

Một chẩn đoán chính xác cần nhiều hơn một cái nhìn lướt qua. Hãy kỳ vọng bác sĩ thú y sẽ:

1. Thực hiện nội soi tai để kiểm tra ống tai và màng nhĩ
2. Lấy mẫu tế bào học — ngoáy dịch tiết và kiểm tra dưới kính hiển vi để xác định nấm men, vi khuẩn hoặc ve
3. Nuôi cấy tai nếu nhiễm trùng mạn tính, tái phát hoặc không đáp ứng điều trị
4. Loại trừ bệnh tai giữa bằng hình ảnh nếu màng nhĩ bị vỡ hoặc các triệu chứng gợi ý nhiễm trùng sâu hơn

Xét nghiệm tế bào học là điều cần thiết. Điều trị bằng sai loại thuốc nhỏ (ví dụ: thuốc nhỏ chỉ chứa kháng sinh cho nhiễm trùng nấm men) là cách nhanh nhất để tạo ra viêm tai mạn tính kháng thuốc.

Các lựa chọn điều trị

Điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào tác nhân gây bệnh và màng nhĩ có còn nguyên vẹn hay không.

Nhiễm trùng nấm men: Thuốc nhỏ chống nấm như clotrimazole, miconazole hoặc ketoconazole, thường kết hợp với dung dịch vệ sinh làm khô có tính axit. Các ca nhẹ khỏi trong 7-14 ngày; các ca mạn tính cần 3-4 tuần.

Nhiễm trùng vi khuẩn: Thuốc nhỏ kháng sinh được chọn theo kết quả tế bào học (fluoroquinolones như enrofloxacin, hoặc aminoglycosides cho trực khuẩn gram âm). Thời gian điều trị kéo dài 2-4 tuần; không bao giờ được ngưng sớm ngay cả khi tai có vẻ đã tốt hơn.

Nhiễm trùng hỗn hợp: Hầu hết các sản phẩm kết hợp hiện đại đều điều trị cả nấm men và vi khuẩn cùng lúc. Ví dụ bao gồm Posatex, Easotic và Otomax.

Ve tai: Selamectin, moxidectin dạng bôi hoặc thuốc nhỏ tai diệt ve theo đơn. Cần kiểm soát ký sinh trùng cho toàn bộ cơ thể chó, không chỉ riêng tai.

Đau và viêm: NSAIDs hoặc thuốc nhỏ có chứa steroid giúp giảm sưng và đau. Không nên dùng steroid nếu nghi ngờ nhiễm trùng tai giữa.

Vệ sinh: Dung dịch vệ sinh tan ráy tai được bác sĩ thú y khuyến nghị (Epi-Otic, Virbac hoặc tương tự) dùng trước khi nhỏ thuốc, sau đó dùng để duy trì một hoặc hai lần mỗi tuần cho các ca mạn tính. Các biện pháp dân gian như giấm và cồn không phù hợp với tai bị viêm hoặc vỡ màng nhĩ.

Vỡ màng nhĩ: Thuốc uống thay thế thuốc nhỏ tại chỗ để tránh độc tính cho tai. Bệnh tai giữa nặng có thể cần chẩn đoán hình ảnh và phẫu thuật (TECA-BO) như phương án cuối cùng.

Phòng ngừa và chăm sóc tại nhà

• Kiểm tra tai hàng tuần; tìm hiểu hình dáng tai khỏe mạnh của Shiba — hồng nhạt, không có mùi, ít ráy tai
• Làm khô tai kỹ sau khi tắm và bơi
• Chỉ nhổ hoặc cắt lông thừa trong ống tai khi bác sĩ thú y khuyến nghị
• Sử dụng dung dịch vệ sinh duy trì sau khi bơi hoặc 1-2 tuần một lần nếu Shiba của bạn bị dị ứng
• Giải quyết trực tiếp các bệnh dị ứng — thử nghiệm chế độ ăn, Cytopoint, Apoquel hoặc liệu pháp miễn dịch đặc hiệu với dị nguyên giúp giảm tần suất tái phát
• Giữ hệ miễn dịch khỏe mạnh: chế độ ăn cân bằng, kiểm soát cân nặng (~10 kg đối với con đực, ~8 kg đối với con cái), phòng ngừa ký sinh trùng

Khi nào cần đi khám bác sĩ thú y (và khi nào là khẩn cấp)

Đặt lịch khám trong vòng 24-48 giờ nếu bạn thấy dịch tiết, mùi hôi hoặc chó gãi tai liên tục. Đi khám ngay trong ngày nếu chó nghiêng đầu, đi vòng tròn, sưng nhanh hoặc đau rõ rệt — những dấu hiệu này có thể cho thấy vỡ màng nhĩ, nhiễm trùng tai giữa hoặc có dị vật.

Nhiễm trùng tai tái phát (hơn 3 lần một năm) báo hiệu một tình trạng tiềm ẩn, thường là dị ứng hoặc suy giáp, cả hai đều phổ biến ở giống chó này. Chỉ điều trị tai mà không tìm ra nguyên nhân gốc rễ sẽ đảm bảo có thêm một đợt tái phát nữa.

Tin tốt là: hầu hết các ca nhiễm trùng tai ở Shiba đều khỏi trong 2-3 tuần với đúng loại thuốc, và việc phòng ngừa suốt đời là hoàn toàn khả thi khi đã xác định được yếu tố khởi phát.